مصرف روزانه بنزین در ایران ۱۴۰۵؛ میانگین ۱۴۸.۱ میلیون لیتر و رکورد ۱۵۴.۴ (+جدول)

مصرف روزانه بنزین در ایران ۱۴۰۵ در هشت روز نخست شهریور به میانگین ۱۴۸.۱ میلیون لیتر در روز رسید که بالاترین میانگین ثبت‌شده در سال است. بر پایه آمار شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران، مجموع مصرف در این بازه ۱ میلیارد و ۱۸۵ میلیون و ۲۰۰ هزار لیتر بوده و رکورد تک‌روزه روی ۱۵۴ میلیون و ۴۰۰ هزار لیتر در چهارم شهریور به ثبت رسیده است. هم‌زمان، میانگین تولید روزانه کشور در پنج ماه نخست سال حدود ۱۲۲ میلیون لیتر بوده؛ یعنی ناترازی روزانه حدود ۱۰ میلیون لیتر که از محل واردات جبران می‌شود.

در این گزارش، مصرف روزانه بنزین را روزبه‌روز و ماه‌به‌ماه بررسی می‌کنیم و نشان می‌دهیم اصلاح نرخ سوم بنزین و ظرفیت دو پالایشگاه جدید چه تغییری در معادله ناترازی ایجاد کرده‌اند.

مصرف روزانه بنزین در ایران در هشت روز نخست شهریور ۱۴۰۵

ارقام روزبه‌روز این بازه، تصویر دقیقی از رفتار تقاضا در اوج فصل سفر می‌دهند. مصرف در روز نخست به کمترین رقم این بازه رسید و تنها دو روز بعد جهشی نزدیک به ۱۵ میلیون لیتری داشت.

بر پایه این آمار، نیمی از روزهای بازه یعنی چهار روز، مصرف کشور از مرز ۱۵۰ میلیون لیتر عبور کرده و دامنه نوسان روزانه به ۱۹.۳ میلیون لیتر رسیده است. رکورد چهارم شهریور با ۱۵۴.۴ میلیون لیتر، در رتبه بالاترین ارقام تاریخی مصرف بنزین ایران قرار دارد.

مصرف روزانه بنزین ایران نسبت به ماه‌های قبل چقدر رشد کرده است؟

رشد مصرف از ابتدای سال تا اوج شهریور پیوسته بوده و بخش عمده آن به اوج سفرهای تابستانی و آغاز سال تحصیلی برمی‌گردد. مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش می‌گوید با پایان فصل سفر، روند مصرف در نیمه دوم سال به‌طور کلی نزولی خواهد شد.

یعنی مصرف روزانه در کمتر از دو ماه از ۱۳۸ به ۱۴۸.۱ میلیون لیتر رسید؛ حدود ۱۰ میلیون لیتر یا نزدیک به ۷ درصد رشد در بازه تنها هشت‌روزه شهریور. برای مقایسه، کل رشد مصرف در پنج ماه نخست سال نسبت به سال پیش از آن حدود ۶ درصد بوده است.

تولید روزانه بنزین ایران چقدر است و کسری چقدر است؟

مصرف روزانه بنزین در ایران تنها زمانی معنا پیدا می‌کند که کنار تولید قرار بگیرد. محمدصادق عظیمی‌فر، مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش، با اشاره به تغییرات فصلی مصرف و تعمیرات دوره‌ای پالایشگاه‌ها می‌گوید در پنج ماه نخست سال، تولید — شامل تولید پالایشگاهی و غیرپالایشگاهی — به‌طور میانگین حدود ۱۲۲ میلیون لیتر در روز بوده است.

همین ناترازی، ریشه اصلی اصلاحات قیمتی سال جاری است. به گفته عظیمی‌فر، مصرف بنزین از سال ۱۴۰۰ تاکنون سالانه حدود ۶ درصد رشد داشته، حال آنکه رشد تولید در دوره مشابه حدود ۵ درصد بوده؛ یعنی شکاف میان دو سالانه بازتر می‌شود. ارقام تیرماه هم همین تصویر را نشان می‌دهد: تولید ده پالایشگاه کشور روزانه ۱۰۹ میلیون لیتر و به‌علاوه ۱۲ میلیون لیتر بنزین اختلاطی، در برابر مصرف ۱۲۹ میلیون لیتر. بخش قابل توجهی از این فاصله با بنزین اختلاطی پر می‌شود؛ فرآورده‌ای که دولت آن را با صرف هزینه از بخش خصوصی می‌خرد، و بخشی از فاصله در عمل از محل ذخایر بنزین کشور مدیریت می‌شود.

نرخ سوم بنزین از ۵ به ۱۰ هزار تومان؛ جدول سه نرخی

مهم‌ترین اقدام مدیریتی سال برای کنترل مصرف، افزایش نرخ سوم بنزین از ۵ هزار به ۱۰ هزار تومان در هر لیتر از بامداد ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ بود. سهمیه‌های اول و دوم کارت سوخت شخصی بدون تغییر باقی ماندند و مصرف مازاد بر سهمیه با نرخ سوم محاسبه می‌شود.

مجموع دو سهمیه نخست به ۱۱۰ لیتر در ماه می‌رسد که به گفته سخنگوی دولت حدود ۸۵ درصد نیاز سوختی خودروهای شخصی را پوشش می‌دهد. مدیرعامل شرکت ملی پخش با استناد به تجربه زمستان گذشته — که در آن میانگین مصرف روزانه پس از اجرای ساختار سه‌نرخی از ۱۳۱ به حدود ۱۲۴ میلیون لیتر کاهش یافت — انتظار دارد رشد نرخ سوم دست‌کم ۳ میلیون لیتر از مصرف روزانه بکاهد.

ظرفیت جدید پالایشگاهی تا پایان ۱۴۰۵

مسیر دوم، افزایش تولید است. دو پالایشگاه آدیش جنوبی و مهر خلیج فارس تا پایان سال ۱۴۰۵ وارد مدار می‌شوند و به گفته عظیمی‌فر، ظرفیت تولید بنزین کشور روزانه حدود ۱۲ میلیون لیتر — معادل حدود ۹ درصد مصرف روزانه — افزایش می‌یابد. مجموع ظرفیت پالایشی این دو مجموعه حدود ۱۸۰ هزار بشکه در روز است و حدود ۵ میلیون لیتر نفت‌گاز نیز به تولید کشور اضافه می‌کند. با این افزایش، ظرفیت تولید روزانه می‌تواند به محدوده ۱۳۳ میلیون لیتر برسد.

اما این ظرفیت، مسیر واردات را جایگزین نمی‌کند. با گران‌تر شدن مسیر واردات، اتکای بیشتری به تولید داخلی و ذخایر کشور ایجاد شده و تا پیش از ورود پالایشگاه‌های جدید به فاز عملیاتی، چالش ناترازی پابرجاست. اصلاح نرخ سوم را باید راهکاری موقت دانست، نه درمان.

مطالب مرتبط

• بحران بنزین ایران در مرداد ۱۴۰۵: کسری روزانه و صف‌های طولانی سوخت
• قیمت بنزین امروز؛ سهمیه ۶۰، ۵۰ و ۲۰ لیتری چند است و گران می‌شود؟ (+جدول)
• قیمت بنزین امروز ۱۷ شهریور؛ نرخ سوم ۱۰ هزار تومان شد و سهمیه‌ها ماند (+جدول)
• تورم مرداد ۱۴۰۵؛ رکورد ۸۹ درصدی و فشار بر سفره خانوار

سوالات متداول درباره مصرف روزانه بنزین در ایران ۱۴۰۵

مصرف روزانه بنزین ایران در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟

در هشت روز نخست شهریور ۱۴۰۵، میانگین مصرف روزانه به ۱۴۸.۱ میلیون لیتر رسید که بالاترین میانگین سال است. میانگین پنج ماه نخست ۱۳۲ و میانگین مرداد ۱۳۸ میلیون لیتر بوده است.

رکورد مصرف روزانه بنزین در ایران چقدر است؟

رکورد تک‌روزه این بازه با ۱۵۴ میلیون و ۴۰۰ هزار لیتر در چهارم شهریور ۱۴۰۵ ثبت شد و یکی از بالاترین ارقام تاریخی مصرف بنزین کشور است. کمینه همین بازه ۱۳۵.۱ میلیون لیتر در روز نخست بوده است.

تولید روزانه بنزین ایران چقدر است؟

میانگین تولید کشور در پنج ماه نخست ۱۴۰۵ حدود ۱۲۲ میلیون لیتر در روز بوده است. با ورود دو پالایشگاه آدیش جنوبی و مهر خلیج فارس تا پایان سال، این ظرفیت به حدود ۱۳۳ میلیون لیتر در روز می‌رسد.

کسری روزانه بنزین ایران چقدر است؟

با مصرف ۱۳۲ میلیون لیتری و تولید ۱۲۲ میلیون لیتری در پنج ماه نخست سال، کسری روزانه کشور حدود ۱۰ میلیون لیتر است که از محل واردات و بخشی از ذخایر بنزین کشور جبران می‌شود.

قیمت بنزین امروز چقدر است؟

سهمیه اول لیتری ۱٬۵۰۰ تومان، سهمیه دوم لیتری ۳٬۰۰۰ تومان و نرخ سوم کارت جایگاه از ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ به ۱۰٬۰۰۰ تومان رسیده است. مجموع سهمیه اول و دوم ۱۱۰ لیتر در ماه است.

منابع: شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران (هشت روز نخست شهریور ۱۴۰۵)، شرکت ملی پالایش و پخش (میانگین پنج ماه نخست و مرداد ۱۴۰۵)، و گزارش تلویزیون ایران از میز اقتصاد درباره توزیع تیرماه.